نشان ملی ثبت(رسانه‌های دیجیتال)

مروری بر آلبوم «روز ششم»

چهارگاهِ پیشرو نویسنده: آروین صداقت کیش

آراء منتقدان: 4.3 ( 5 رای)
Rooze Sheshom 00

اگر اهمیت یک آلبوم را تنها در انتشار یک قطعه‌ی مهم تاریخی هم بدانیم، باید اهمیتی چشم‌گیر برای «روز ششم» قائل شویم. زیرا بالاخره پس از هفت دهه ضبطی شایسته از قطعه‌ی پروانه (نسخه‌ی ارکستری) امانوئل ملیک اصلانیان به دست می‌دهد. نسخه‌ی پیانویی پروانه را اصلانیان در سال 1333 نوشت. دانستن همین نکته کافی است تا پس از دقیق شنیدن آن دریابیم چه اندازه رویکردش به استفاده از مصالح موسیقی ایرانی نو و جسورانه بوده است. آن روزها جریانِ اصلی چندصدایی‌نویسی موسیقی معطوفِ «هارمونیزه» کردن ملودی‌ها با کمک نوعی هارمونی تیِرسِ(Tiers) سازگار شده با موسیقی ایرانی بود. تنها یک سال پیش از آن پرویز محمود «کنسرتینو برای ویلن و ارکستر» را با بهره‌گیری از مصالح موسیقی ایرانی نوشته بود (بعید است آن زمان شنیده‌شده باشد). در این زمینه و زمانه است که می‌توان ارزش قطعه را دریافت.

به‌کارگیری هارمونی براساس سوم‌های غیرتونال، چهارم‌ها و پنجم‌ها برای ملودی‌هایی در مُد چهارگاه و استوار نگه‌داشتن فضای مدال، در زمان آفرینش پروانه بسیار نوآورانه بوده است (حتا از آن نوآورانه‌تر چندصدایی مقدمه‌ی همایون نسخه‌ی پیانویی که در نسخه‌ی ارکستری نیست). قطعه بیشتر حول تمِ مشخصه‌ی چهارگاه می‌گردد، از آن گسترش می‌یابد و دوباره بازمی‌گردد. علاوه بر محتوای چندصدایی، این برخورد فرمی با ماده‌ی اولیه و فن گسترش (ارجاع به یک تم نشان‌دار دستگاهی و بسط براساس منطق آن و نه تمی از یک آهنگ شناخته‌شده یا خود یک آهنگ کامل) نیز بر تازگی کار می‌افزوده است. حتا امروزه هم که این روش برای آهنگسازان ایرانی کاملاً شناخته و بسیار متداول شده، دست یافتن به موفقیت موسیقایی (براساس استواری درونی) که اصلانیان 65 سال پیش به‌تنهایی به آن رسید، بسیار دشوار است.  بااین‌حال نسخه‌ی ضبط‌شده در آلبوم حتا برای کسانی که پروانه را از قبل می‌شناختند نیز تجربه‌ای تازه است. زیرا ویژگی‌های پیانونوازانه‌ی نسخه‌ی اول و درنتیجه کمی شخصیت قطعه در آن دگرگون شده. رنگ‌آمیزی ارکستر مخصوصاً با نقشی که به بادی‌های برنجی سپرده، آن رقص عاشقانه‌ی پروانه‌وار را جلوه‌ای بیرونی و حماسی بخشیده است.

بااین‌همه ارج و ارزش پروانه نباید باعث شود که فراموش کنیم زیبایی آلبوم به طرب‌انگیزی «واریاسیون روی رقص محلی» و تخیل و زیبایی ریتمیک باله‌ی «روز ششم» نیز هست.

آروین صداقت کیش کلاسیکال روز ششم مهران روحانی امانوئل ملیک اصلانیان ارکستر فیلارمونیک صوفیه اسلاویل دیمیتروف

برای خرید و دانلود آلبوم روز ششم به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

05 خرداد 1397

ارسال دیدگاه


بالا