نشان ملی ثبت(رسانه‌های دیجیتال)

دسته بندی: موسیقی معاصر


goftagooy2

منظومه‌ای از آهنگسازان

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

انتشار مجموعه آثار چندین آهنگساز در روزگار ما و مخصوصا در حوزه‌ی آنچه اصطلاحا موسیقی معاصر یا نو خوانده می‌شود، امر مرسومی است. همین امر مرسوم، فارغ از همه‌ی ارزش‌های دیگری که قطعات جمع‌شده در یک آلبوم ممکن است داشته باشند، به خودی خود ارزشمند است چون منظومه‌ای از تفکر خلاقانه‌ی چندین آهنگساز را پیش چشم و گوش مخاطب می‌گذارد. این درست وضعیت آلبوم گفتاگوی است؛ منظومه‌ای از آثار سه نسل از آهنگسازان معاصر ایران با نوازندگی گلریز و ژابیز زربخش.

دو آهنگساز به دلیل تفاوت‌ها پیش از بقیه به چشم می‌آیند. نخست بزرگِ منظومه، بهزاد رنجبران با «رقص زندگی» و مهارتش در نوشتن برای این ترکیب نمایان است. او گرچه یکی از قطعات پیشین‌اش برای ویولن و کنترباس‌ را برای این ترکیب تنظیم مجدد کرده است اما مثل همیشه تسلط فنی‌اش گوش‌نواز است. سپس آهنگساز دیگری دیده می‌شود از نسل سوم؛ امین هنرمند به سبب تفاوت بسیار زیاد رویکردش به مصالح موسیقی و اتمسفر کلی موسیقی با بقیه‌ی آهنگسازان مجموعه (تا حد جداافتادگی). از او پیش از این نیز این گونه سونات‌ها با همین نگاه نسبت به ریتم دیده شده است. و البته این قطعه‌اش مضاف بر تکرار رویه یک غایب بزرگ دارد که همان تم‌های شناخته‌شده باشد.

پس از این دو، چشم متوجه آهنگسازی از نسل دوم آلبوم می‌شود؛ کیاوش صاحب‌نسق و دغدغه‌ی همیشگی زمان و این بار تحرک زیراییِ پیچیده در بستر آن که در دل «محور بی‌سایه» خوش نشسته است. بعد کم و بیش از همین نسل کارن کیهانی و جهان وهم‌انگیز ملودی‌آمیزاش و علیرضا فرهنگ با ملودی‌هایی که هر لحظه در رنگین‌کمان رنگ‌ها فرومی‌پاشند و ناپدید می‌شوند و باز از نو شکل می‌گیرند.

به همان اندازه که قطعات آهنگسازان باتجربه‌تر یا بیشتر شنیده‌شده (ولو در مواردی تنها به سبب انتشار آثارِ بیشتر در ایران) به این منظومه رنگی از آشنایی می‌زند قطعات آهنگسازان کمتر شنیده‌شده‌ای (دست‌کم در ضبط‌ها) مثل مهدی خیامی و ارشیا صمصامی‌نیا هم (شاید به روال تعادل) به آن مجموعه رنگ و بویی از تازگی می‌بخشد. همین امر و از آن بیشتر سفارش آنسامبل (امر کمیاب در سازوکار آهنگسازی ما) است که این وجه ارزش مجموعه را می‌سازد.

برای خرید و دانلود آلبوم گفتاگوی به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 0 ( 0 رای)
19 تیر 1398
4

تاج کوه یخ

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

اگر کسی اخبار موسیقی را دنبال کند و از اجراها و رویدادها باخبر باشد، لابد گسترش روزافزون موسیقی الکترونیک در سال‌های اخیر را در گوشه‌وکنار به چشم دیده است. «غروب در بیشه‌زار» نیز برهمین بستر است که معنا پیدا می‌کند. چنان که پیش‌تر هم اشاره شده، هم نتیجه‌ی آن گسترش است (مطرح شدن 8 اثر از 8 آهنگساز خود نشانه‌ای است) و هم برآمده از یکی از بازیگران موثرش (جایزه‌ی رضا کروریان و گروه یارآوا). بدین معنی نوک کوه یخ را می‌نمایاند. و این تاج نه تنها از آن جهت اهمیت دارد که بخش پنهان بزرگ‌تری را نمایندگی می‌کند بلکه علاوه بر آن از این جهت که آشکار شدنش به دست گروهی (داوران جایزه‌) توانا و کاربلد صورت گرفته و بنابراین از لحاظ کیفی نیز نشانی گزیده از جریان بزرگ موسیقی الکترونیک است.

گذشته از زمینه، چالشی که در ابتدا بسیاری از آثار موسیقی الکترونیک را تهدید می‌کرد، یعنی خلط شرط لازمِ استفاده از ابزار فنی با شرط کافیِ خلاقیت و مهارت در آهنگسازی، به شهادت آثار برگزیده‌ی جایزه‌ی دوم (و بسی گواه‌های دیگر که از حوصله‌ی این نوشته‌ی کوتاه بیرون است) دارد مقهور خوش‌طبعی آهنگسازان نسل نو می‌شود.

بااین‌حال خود آثار را که می‌شنویم پرده از مسایل دیگری برداشته می‌شود. مسایل زیباشناختی آثار به یکدیگر نزدیک است (این نتیجه‌ی همسانی آموزش است یا صرفا زیستن در یک نسل یا حتا برآمده از سلیقه‌ی داوران؟ هنوز نامشخص است) و درنتیجه بااین‌وجود که قطعات بنابر ذهنیت و تجربه‌ی آهنگسازان با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند اما هنوز آن تشخص بیانی که باید درشان هویدا نشده است. شاید چون کم‌تر از ایشان قطعات دیگری شنیده‌ایم یا چون به اندازه‌ی کافی در این وادی کار نورزیده‌اند که ویژگی‌های ممتاز و تشخص‌یافته‌ی بیان هنری‌شان صیقل بخورد و بتواند در یک اثرِ تک متبلور شود. به بیان دقیق‌تر آثار به جبر تفاوت آفرینندگان تفاوت‌هایی دارند اما اولا تفاوت‌شان محدود به سطح فرم و تکنیک اجرای ایده است و ثانیا همان هم هنوز بدل به یک گرایش بیانی قابل تشخیص یا سبک متمایز نشده است؛ دست‌کم نه به اندازه‌ای که هنگام شنیدن بدون نام آهنگسازها درباره‌ی یکی بودن آهنگساز بعضی قطعه‌ها اشتباه نکنیم.

مانی مزینانی، سهیل شیرنگی، آرش اسدی، شهرزاد طالبی، فرزاد حسین‌آبادی، آسو کهزادی، پرهام ایزدیار غروب در بیشه‌ زار: آثار برگزیده‌ی دومین دوره از مسابقه‌ی آهنگسازی موسیقی الکترونیک؛ جایزه‌ی رضا کروریان ۱۳۹۶ آروین صداقت کیش کلاسیکال موسیقی معاصر موسیقی الکترونیک

آراء منتقدان: 1.9 ( 5 رای)
03 بهمن 1397
2

سه آهنگساز

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

در دوره‌ی معاصر هنوز آهنگسازانی هستند که آثارشان بیش از آن که در ضبط‌ها قابل شنیدن باشد در اجراها شنیده شده است. هر سه آهنگساز مجموعه‌ی «موسیقی معاصر ایران 2» به درجات مختلف چنین‌اند؛ آثار‌شان دست‌کم جزو رپرتوار بلندمدت ارکستر مدرن یارآوا قرار دارد. بدین ترتیب اجرای آثار را از گروهی می‌‌شنویم که کم و بیش نسبت به آن آثار متخصص محسوب می‌شود. دقیقاً همین موضوع است که کنار هم قرار گرفتنشان در یک مجموعه را توجیه می‌کند نه حتا قرار گرفتن هر یک در زیر برچسب بسیار گسترده‌ی معاصر.

بابک آل حیدر با قطعه‌ی کوتاه «ترنج» معرفی می‌شود. در نگاه اول یک سیکل ملودیک بسیار ساده و حتا ابتدایی و خام است که نه در قلمرو موسیقی ایرانی  نکته‌ای دارد و نه در موسیقی مدرن. قطعه شنونده را متعجب و مشکوک از این‌که چگونه ممکن است چنین قطعه‌ای بیش از یک دهه در رپرتوار بماند و آخرسر هم ضبط و منتشر شود، به جستجو می‌کشاند تا درنهایت در این یک کرشندوی مواج که کلِ یک آهنگ است روابط پنهان زمانی-رنگی کشف کند و نیمه‌آرامی بگیرد.

«آسمانی» ارسلان عابدیان، آهنگسازی که در آثارش به شکلی گسترده از سروصدا بهره می‌گیرد، در موسیقایی کردن متن یک داستان از صدا‌های موسیقایی کاملاً قابل بازشناسی  (مثلاً تنبک) و سروصدای محض (مخصوصاً اصوات مبهم و درهم‌بافته‌ی ارکستر در زمزمه‌ی متن‌ها) بهره گرفته و میان آن دو حرکت می‌کند. موفقیتش در این است که ما را میان آن دو کاملاً سرگردان بگذارد، حتا باوجود ساختار دُور مانندش.

سرانجام قطعه‌ی غول‌آسای شاهرخ خواجه‌نوری، «پرتره شخصی با کیج و رایش، لیگتی هم آن‌جاست» است که اندازه‌اش (31 دقیقه) برای اواخر دوره‌ی رمانتیک هم بسیار طولانی محسوب می‌شده. چنین مدت‌زمانی مهم‌ترین چالش برای رویارو شدن با آن را پیش پا می‌گذارد. مجموع رویدادهای صوتی در چنین اثری، حتا باوجود این‌که روند کلی از ابتدا تکرار حلقه‌وار است، چنان زیاد است که اجازه‌ی تشخیص و دنبال کردن ساختار را به شنونده نمی‌دهد. لایه پس از لایه می‌آید. بافت عمودی ستبرتر می‌شود و شنونده را در مقابل سیل متوقف نشدنی موسیقی ناتوان‌تر و ناتوان‌تر می‌کند تا آن هنگام که ذهن کاملاً تسلیم چرخش گرداب‌وار منطقه‌ایش شود.

بابک آل‌حیدر، ارسلان عابدیان، شاهرخ خواجه‌نوری آروین صداقت کیش نویز کلاسیکال ارکسترال موسیقی معاصر گروه نوازی سازهای ایرانی

آراء منتقدان: 1.3 ( 6 رای)
22 دی 1397
بالا