نشان ملی ثبت(رسانه‌های دیجیتال)

دسته بندی: جز


Shenididar 1

موسیقی برای نمایش یا موسیقی تنها

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

آلبوم شنیدیدار -که نامش یادآور اصطلاح Audiovisual برای اشاره به یک گونه‌ی هنری ترکیبی است- وضعیتی دارد همانند همه‌ی آلبوم‌های دیگری که حاوی موسیقی متنِ فیلم یا نمایش است: محروم شده از بخش دیدارِ خویش. موسیقی نمایش یا چنانکه کوروش بهراد مؤلف آلبوم می‌گوید «موسیقی دراماتیک» ساخته می‌شود تا بر کنش‌های نمایشی همراهش بنشیند، زمینه‌ساز ادراک بهترشان شود، نکته‌ای را در آن‌ها برجسته کند، با آن‌ها به شکل یک کل ترکیب شود یا ... طبیعی است که بدون آن‌ها چیزی کم دارد، زیرا موجودیتش در ارتباط با آن‌ها کامل می‌شود.

جز نادر نمونه‌هایی (مثلاً ترانه‌های فیلم‌ها) انتشار موسیقی متن هر چه که باشد شامل تغییر کارکرد از موسیقی همراه (وابسته به چیز دیگری) به موسیقی تنها می‌شود. اما در این میان بعضی از موسیقی‌متن‌های آثار صحنه‌ای در هیئت یک قطعه‌ی کامل ساخته شده یا با تغییراتی بدل به قطعه‌های مستقل شده و برای انتشار آماده می‌شود و سرنوشت مجزای خود را می‌یابد (یک نمونه‌ی تاریخی پیر گینت اثر ادوارد گریگ است برای نمایشنامه‌ی هنریک ایبسن به همین نام).

موسیقی آلبوم شنیدیدار در شکل فعلی همان مسائل را به نمایش می‌گذارد. یعنی آهنگساز برای پیونددادن موسیقی با نمایش، براساس ساختمان و فضای هر یک از نمایش‌ها «اتمسفر»ی (تقریباً به معنای نزدیک به عواملی در ژانر و سبک) برگزیده و حالا در فقدان عوامل دراماتیک ناگزیر با چیدمان روند آلبوم را به ترتیبی منطقی رسانده است. درنتیجه اکنون قطعاتی را می‌شنویم که در چهار دسته تقسیم‌بندی شده‌‌اند. از آن میان دسته‌ی اول و دوم آمیخته‌ای از موسیقی مردم‌پسندِ سازی که امروز نمونه‌هایش را بسیار می‌توان شنید و ایده‌های اغلبشان برای مخاطب این نوع موسیقی پیشاپیش آشنا است (مثلاً قطعه‌های غرب غمزده و خواب سگی). در شکل فعلی ردی از نمایش در آلبوم نمی‌بینیم (مشخص نیست از ابتدا به همین شکل نوشته شده یا بعداً تغییر کرده). اگر از دفترچه‌ی آلبوم و نامش بگذریم هیچ عنصر دیگری درون خودِ موسیقی پیامی از تکیه‌اش بر امر دیگر، نوعی عاملِ گنگ مفقود، نمی‌دهد؛ پس یا تغییرات بسیار موفقی را برای تبدیل به موسیقی تنها از سر گذرانده یا هنگام همراهی با نمایش بسیار منفک شنیده می‌شده است.

برای خرید و دانلود آلبوم شنیدیدار به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 1.6 ( 6 رای)
06 شهریور 1398
photo 2019 08 22 09 24 30

در غیاب رپرتوار

نویسنده: حانیه شهرابی

مجموعه‌ی فرهنگیِ شهرکتابِ فرشته و مجله‌ی آنلاین موسیقیِ کادانس در هفته‌ی آخر مرداد ماه سال ۱۳۹۸، سومین دوره‌ از «شب‌های موسیقی» را این‌بار با محوریت تکنوازی پیانو برگزار می‌کنند. این سازِ کمابیش سیصد ساله، همواره موردِ توجهِ علاقه‌مندان به موسیقی بوده است؛ طوری که روزبه‌‌روز بر آثار پیانویی، ویرتئوزها و علاقه‌مندانش افزوده می‌شود. میانگین کیفیت نوازندگی پیانو هم در داخل و هم در خارج از کشور آن‌چنان بالاست که مخاطب به صورت پیش‌فرض انتظارات بالایی از یک اجرای پیانو دارد.

«بهنام ابوالقاسم» نوازنده‌ی شب اول، در اجرایش از رپرتوارِ پیانو به‎طور کلی چشم‎پوشی کرده و سه قطعه‌ی بداهه با هارمونی تُنال نواخت. در بداهه‌ی اول و سوم اساس کار استیناتو (باس کوتاهِ تکرارشونده) بود و در بداهه‌ی دوم، آکوردهایی تکرارشونده. در بداهه‌ی سوم اشاره‌هایی به چهارگاه، ماهور و اصفهان صورت گرفت که مایه‌ی خرسندی بسیاری از مخاطبان شد. هیچ تغییری در بسترِ موسیقی پیش‌بینی نشده نبود. با این حال دقایقی هارمونی درگیرِ باتلاق مینور می‌شد که راهِ نجاتش کاربست بی‌واهمه‌ی آکوردهای چهار صدایی بود. جمله‌های موسیقی در مجموع لهجه‌ی ایرانی داشتند و گویی از دلِ هم زاده می‌شدند.

شب دوم بار دیگر، در غیاب رپرتوارِ پیانویی رمانتیک، کلاسیک و باروک برگزار شد. «سردار سرمست» در اجرا ادای احترامی به «لویی آرمسترانگ» و «الا فیتزجرالد»، دو تن از مشهورترین اسطوره‌های موسیقی جَز کرده بود. او درمیانه‌‌ی اجرا تکنوازی را متوقف کرد و از دوست کنترباس‌نواز خود «عارف میر‌باقی» دعوت کرد تا همراهی‌اش کند. فارغ از هر موضوع دیگری، به‌راستی هماهنگی در این دو‌نوازی، بهتر از اغلب اجراها در فضای موسیقی کلاسیک ایران بود.

در هر دو اجرا دامنه‌ی دینامیک عموماً مایل به‌ قوی بود؛ طوری که شنونده احساس می‌کرد با سازی الکتریک مواجه است و نه یک پیانوی کنسرتی. وصل هر آکورد با نگه‌داشتن پدال همراه بود و در نهایت جای تکنیک‌های مختلفِ پیانو نیز بسیار خالی. اگر همه‌ی مشکلات را ناشی از ساز و فضا بدانیم، حقیقتاً در حق نوازندگان حرفه‌ای که در بدترین شرایط هم کار خوب ارائه می‌کنند کم‌لطفی کرده‌ایم. بر اهالیِ موسیقی آشکار است که اجرای بی‌نقص افسانه‌ای بیش نیست. اما ساعت‌های تمرین به ‌عنوان پشتیبان غائب هر دقیقه از اجرا، می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند. یک ویرتئوز سال‌ها با عشق و پشتکار، عمر را به پای سازش می‌گذارد و زندگی‌اش را فدای مهارت می‌کند.

31 مرداد 1398
Reverse Silence 1

کامیابی با کسب‌وکارِ فانکی

نویسنده: امیر بهاری

موسیقی فانک(Funk Music) با گرایش‌های مختلف (راک، بلوز، جَز و ...) در ایران بسیار محبوب است و  این موضوع  سابقه‌ی طولانی دارد؛ ساخته‌های آندرانیک برای برخی ستاره‌های موفق پاپ اوایل دهه ۱۳۵۰ را مرور کنید. در سال‌های اخیر که امکانات ارتباطی رشد قابل توجهی داشته، توقع می‌رفت که آثار این ٰژانر  در ایران هم رشد قابل توجهی داشته باشد ولی اینگونه نشد. تریوی جوان «خردل» از مشهد، از خراسانِ خروشانِ از موسیقی یک آلبوم فانک٬ که گاهی به سمت راک می‌لغزد و گاهی به سمت جَز می‌رود تولید کرده است که واجد استانداردهای قابل توجهی در این سبک است.

همان چند ثانیه‌ی اول آلبوم که  گیتار الکتریک «ریفِ» فانکی می‌نوازد و گیتاربیس با افکت آشنای این سبک مکملش می‌شود و درامز با جزئیات قابل توجهی از شکل نوازندگی در این سبک همراه این دو؛ تریوی خردل میخ خود را به عنوان تشکُّل سه نوازنده‌ی حرفه‌ایِ‌ جوان می‌کوبد. حالا می‌ماند امری مهم‌تر؛ ایا این تریو به اندازه‌ی کافی در آهنگسازی هم موفق بوده‌اند؟

افتادن به ورطه‌ی تکرار در این جنس موسیقی یکی از آسیب‌های جدی است. دور نگه داشتن آلبوم از این آسیب به واسطه‌ی  عناصر آشنا و محدودِ سبکی کار دشواری است. تریوی خردل در آلبوم «سکوت واژگون» با دقت بسیاری برای هر قطعه موتیف‌های متنوع و ریف‌های مختلفی ساخته است و گیتار هم در ملودی پردازی متنوع و موفق عمل کرده است. در اغلب قطعات این تنوع پیش برنده است و آلبوم را از آسیب تکرار تا حدود زیادی دور نگه می‌دارد اما نکته‌ی مهم این است؛ آلبوم بدون کلام است و این به خودی خود، کار را سخت‌تر کرده است شاید اگر کار کمی موجزتر بود، رخوتناک به انتها نمی‌رسید. جدای از این نکته ، با توجه به جنس موسیقی، پالایش صوتی انجام شده در کنار تنظیم و آهنگسازی، موفق است و این را باید به فال نیک گرفت که امروز مشهد صاحب استودیوها، صدابرداران و هنرمندانی است که فارغ از آنچه در پایتخت می‌گذرد با استاندارد قابل توجهی (و در مواردی بهتر از پایتخت) مشغول به فعالیت هستند.

برای خرید و دانلود آلبوم سکوت واژگون به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 2.4 ( 4 رای)
14 مرداد 1398
Rahgozar 00

رمزگشایی از هزارتوی شرقی

نویسنده: امیر بهاری

اجراهای هنرمندان ایرانی با تریو رامبرانت از منظر رسیدن به یک زبان مشترک دو سوی متفاوت دارد. اعضای تریو خیلی خوب به سمت موسیقی شرقی (هم‌چنین موسیقی ایرانی) حرکت می‌کنند تا به شیوه‌ی بیانی مورد نظر این همکاری دست پیدا کنند در نقطه مقابل اما هنرمندان وطنی به کار خویش مشغول‌اند و شاهدی بر این مدعا هستند که هنر نزد ایرانیان است و بس! آلبوم «رهگذر» اثر تونی اورواتر که نوازنده‌ی کنترباس تریو رامبرانت است هم شاهدی بر دقت نظر این نوازندگان در تلاش برای فهم موسیقی و هارمونی‌های شرقی است.

«رهگذر» که حاوی ۳۰ قطعه و ۷۴ دقیقه است، در مسیر پر فراز و فرودی در شرق قدم بر می‌دارد. از بالکان وارد می‌شود و به خاور میانه می‌رسد. نه تلاش می‌کند خیلی عمیق وارد جزئیات تکنیکی شود و نه مانند یک توریست چشم‌اندازی مبهم را ترسیم می‌کند. رهگذر بیشتر در تلاش است تا ماهیت هارمونیک موسیقی این مناطق را بیازماید.
از سوی دیگر همین تنوع باعث می‌شود آلبوم انسجام لازم برای مجموعه‌ای مدوّن را نداشته باشد. در برخی قطعات ویلن ملودی اصلی را می‌نوازد. برخی قطعات برای عود و برخی برای کلارینت و کنترباس ساخته شده‌اند. آلبوم با والسی بالکانی آغاز می‌شود؛ به هارمونی‌های عربی ورود می‌کند و گذاری هم بر موسیقی اورشلیم دارد.

با توجه به اینکه این اثر موسیقی متنِ یک سریال مستند هلندی است شاید ایرادهای فوق قابل اغماض به نظر برسند زیرا امکان دارد هنگامی که موسیقی با تصاویر همراه می‌شود با اثری منسجم و سالم روبه‌رو باشیم اما به عنوان یک اثر مستقل شنیداری این تنوع علی‌رغم گوش‌نواز بودنش به انسجام آلبوم لطمه زده است.

به سادگی می‌توان در این آلبوم شنید که شاخه‌ای از هنرمندان نسل نو موسیقی اروپا در حال تغذیه از موسیقی هزار رنگ شرق هستند. به خاطر بیاورید اجرای کیهان کلهر با تریو رامبرانت را که همین دو ماه پیش برگزار شد. نواختن آن ریتم یازده ضربی مشهور کردی در انتهای اجرا نشان از تلاش‌های این تریو برای برخوردی خردمندانه با موسیقی شرق بود. چیزی که در «رهگذر» هم نمود دارد. ظاهراً آن‌ها رفتار متفاوتی با افراط و تفریطِ ما در پیش گرفته‌اند.

برای خرید و دانلود آلبوم رهگذر به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 3.3 ( 6 رای)
10 آبان 1396
Gesing Meyer Rohrer Amiira 4

ساختن دنیایی بزرگ‌تر

نویسنده: امیر بهاری

بسیاری از هنرمندان معاصر در پی آزادی بودند. آزادی از هر سبک و آموخته و نگرشی تا به این شکل اثر بدیع خلق کنند. یکی از دلایل باب شدن بداهه‌نوازی در فرهنگ موسیقی غرب شاید همین نکته بود. در جریان موسیقی تجربی هم، بودند آهنگسازانی که موفق‌ شدند از پس این کار بر بیایند؛ اما اگر کسی بخواهد اثری بر مبنای سبک‌های مختلف موردعلاقه‌اش بسازد، تکلیف چیست؟ آیا محصول می‌تواند بدیع باشد یا ملغمه‌ای بی سر و ته می‌شود؟

تریو گزینگ، مه‌یر و روهر در آلبوم «آمیرا» اثری از ترکیب سبک‌ها و مودهای مختلف پیش روی مخاطب‌اش می‌گذارد. تریوی آشنایی در ایران که به دلیل توانایی بالای نوازندگانش، آن را در محدوده‌ی موسیقی جَز قرار می‌دهیم، درصورتی‌که نوازندگان آن فقط تا حدودی وام‌دار جز هستند و در آلبوم «آمیرا» هم مثل زمانی که با عنوان تریو «اوپن سورس» به ایران آمده بودند، از مایه‌های بسیار متنوعی استفاده می‌کنند؛

از موسیقی جَز (قطعه‌ی سرچشمه) گرفته تا فضایی شبیه به موسیقی الکترونیک (قطعه‌ی آنچه می‌ماند) و قطعه‌ای در حال و هوای موسیقی پراگرسیو-راک (قطعه‌ی رعد). آن‌ها به نوعی با در نظر داشتن ادبیات مکتب‌های مختلف موسیقی، برای خود به جای آزادی محض، دنیایی بزرگ‌تر ساخته‌اند.

این تریو پس از ملاقاتی در ایران شکل گرفت و  اجرای کوچکی برگزار کرد. پس از مدتی با عنوان «اوپن سورس» به ایران آمد و کنسرتی کاملاً بداهه برگزار نمود. قبل از اجرا برای بسیاری سوال پیش آمد که این سه نفر زیره به کرمان می‌آورند؟  بداهه‌نوازی محض در سرزمین موسیقی بداهه‌محور؟ اما آن‌ها زیره‌ی اعلا به کرمان آوردند!

از طرفی این سه هنرمند، در آلبوم «آمیرا»، علی‌رغم تنوع موسیقی و شنیدن صداهای مختلف، تأثیرگذاریِ اجرای زنده‌شان را ندارند و با این‌که آلبوم آهنگسازی شده و مشخص است که پایه در تجربه‌های بداهه تریو اوپن سورس دارد، گیرایی و جذابیت اجرای زنده‌‌ی گروه را ندارد. و این مربوط به رابطه‌ی عمیق پر رفت و برگشتی است که بین مخاطب، مجری و محصولِ بداهه در لحظه‌ی بداهه، شکل می‌گیرد. شاید بداهه، بداهه بماند بهتر است.

برای خرید و دانلود آلبوم آمیرا به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 2.8 ( 5 رای)
07 شهریور 1396
بالا