نشان ملی ثبت(رسانه‌های دیجیتال)

دسته بندی: کلاسیکال


maria2

خیس‌اش نمی‌کند موجاموج دریای شهر از نو عاشق را

نویسنده: حانیه شهرابی

یکی از سازهای بسیار محبوب نزدِ موسیقی‌دوستان «گیتار» است. طوری‌که در سبک‌های مختلف از آن استفاده می‌شود و موسیقیِ جریانِ اصلی (mainstream) هم به آن توجهِ ویژه دارد. اما در کنار این محبوبیت کمتر کسی حاضر است با رپرتوار دشوار گیتار سر و کله بزند و به ظرافت‌های نوازندگی‌اش توجه کند. اگر دغدغه‌تان موسیقیِ کلاسیک باشد، با دیدن چنین مجموعه‌ای ذوق می‌کنید: آلبوم تکنوازیِ گیتاری که به دور از هر آن چه مد شده است، به تاریخِ غنیِ گیتار سرزده و سعی در ادای دِینی به این ساز دارد.

«بابک ولی‌پور» در آلبوم «ماریا، در ساعت چهار» دو قطعه از اَدوار رُنسانس و باروک نواخته است؛ سپس با پرشِ کمابیش یک قرنی و حذف رپرتوارِ کلاسیک، چهار قطعه‌ از دوران رُمانتیک و شش قطعه‌ی معاصر نواخته است. ضربانِ کلیْ سرعتِ متوسط دارد و قطعاتِ مجموعه در عینِ تفاوت در سونوریته همگن‌اند. نخستین چیزی که در شروع این آلبوم خودنمایی می‌کند این است که قطعات با شجاعت «آزاد» اجرا شده‌اند؛ بدین‌صورت که نت‌های مهم‌تر از نظر زمانی برجسته شده‌اند. این لَنگیِ حدودی در ریتم، یادآور اجراهای آثنتیک (authentic) است. او در اجراهای خود از برخی نوازندگان تأثیری انکارناپذیر گرفته است. (برای مثال، اجرای نغمه‌ی «امپراطور» به اجرای «مت پالمر» بسیار شبیه است). با این حال در برخی قطعات تکرر صدای تعویض پوزیسیون‌ها و یا خوانا نبودن نُت‌های لِگاتو از کیفیت یک تجربه‌ی عالی می‌کاهند.

در سایرِ کشورهای دنیا، موسیقی، هنر و صنعتِ توأمان است. در این صنعت، هم کارهای مردم‌پسندی که تنها از نظرِ اقتصادی اهمیت دارند تولید می‌شوند و هم کارهایی که به «موسیقی» توجه دارند. نوازندگانِ برجسته و ماهر، حمایت می‌شوند و هر چند وقت یک‌بار آلبومی از تکنوازیِ خود منتشر می‌کنند؛ اتفاقی که بسیاری از میانگین‌ها را در اقتصاد، فرهنگ و تاریخ‌شان تغییر می‌دهد. در ایران اما زمینه برای فراهم‌آمدن چنین آثاری آن‌طور که شایسته است، وجود ندارد. چند تن از نوازندگانِ ما به جز کارهای اقتصادی، چنین فعالیت‌هایی انجام می‌دهند و مانند آلبوم حاضر مهارتِ خود را در معرضِ قضاوتِ شنوندگان می‌گذارند؟ هنرمندِ ایرانیِ قرن بیست‌و‌دوم درباره‌ی هنرمند امروز چه فکر می‌کند؟ آیندگان فقرِ ما را در کدام زمینه می‌پندارند؟

برای خرید و دانلود آلبوم ماریا، در ساعت چهار به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 0 ( 0 رای)
22 مهر 1398
mantra2

در غیاب متن

نویسنده: امیر بهاری

«مانترا» نجوای شبانه‌ی یک پیانیست خوش‌ذوق و باتکنیک است که از پیانو دریچه‌ای برای ارائه‌ی منویات درونی‌ خود ساخته که با هاشورهایی کم‌رنگ، اما فُرمال از موسیقی شرقی/ایرانی ساختارمند شده است.

سام اصفهانی در اثر پیشین خود هم مواجهه‌ای شخصی و درونی با موسیقی داشت، اما این‌بار به اندازه‌ی این چهارسالی که میان دو آلبوم‌اش فاصله افتاده، «تغزل شرقی» حضوری کم‌رنگ‌تر اما نقشی کلیدی‌تر یافته است و این نقش بیشتر به واسطه‌ی مواجهه و حتا جدال با وجه منطقیِ آتُنال این مجموعه خودنمایی می‌کند.

این آلبوم دو سویه‌ی مجزا دارد: یکی پوشش‌دهنده‌ی چالش‌های درونیِ مؤلف است که نسبت به آلبوم قبلی از فضای رمانتیک خود کمی فاصله گرفته است و از سوی دیگر می‌خواهد روایتی پر فراز و نشیب ارائه کند. سویه‌ی دوم، موسیقی را به سمت «موسیقیِ متن شدن» می‌برد؛ موسیقیِ «متنی» که معلوم نیست چیست. نیّتِ روایت‌گرانه‌ی سام اصفهانی در این آلبوم بنا بوده باعث شکل‌گرفتن یک ساختار منسجم شود، اما در مواردی افراط در برخورد آبستره با موسیقی، باعث شده این روایت اتفاقاً از یک امر انتزاعی فاصله گرفته، در مخاطب توقع دریافت یک روایت مشخص‌تر ایجاد ‌کند. به همین دلیل، حین شنیدن آلبوم ذهنیتِ «موسیقی متنِ چیزی بودن» در مخاطب شکل می‌گیرد. چیزی که می‌تواند فیلم، تئاتر،کتاب صوتی یا حتا یک آواز باشد؛ اما آلبوم تنها به نیت خودش، آهنگ‌سازی، اجرا و پالایش صوتی (باکیفیت قابل توجهی) شده است.

برای مثال به مکث‌ها، سکوت‌ها و فُرته‌پیانوها در قطعه‌ی «به‌خاطر آفتاب یکشنبه» دقت کنید. این قطعه‌ی جالب توجه، آن‌قدر فراز و فرود و تعلل دارد که توقعات ذهنی ایجاد شده را بی‌پاسخ می‌گذارد. این برخورد، در برخی موارد به قوام یافتن آن موتیف‌های تعدیل‌شده‌ای که از موسیقی ایرانی به‌گوش می‌رسد هم آسیب زده است.

سام اصفهانی به عنوان پیانیستِ مؤلف در این سال‌ها تصویر یک موسیقیدان جوان باتکنیک و خوش‌ذوق را از خود نشان داده و در «مانترا» هم این توانایی مشهود است. او نظرگاه هارمونیک دارد و در چیدن ساختمان کار با دقت پیش رفته، اما شاید وسواس و اصرار بر پُرمحتوا بودن، پاشنه‌ی آشیل آلبوم «مانترا» شده باشد.

برای خرید و دانلود آلبوم مانترا به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 0 ( 0 رای)
09 مهر 1398
ivar3

کمتر اما بیشتر

نویسنده: حانیه شهرابی

در اواخرِ قرنِ نوزدهم، آهنگسازان، خالقانِ یکی از انتزاعی‌ترین زمینه‌های هنری، نقشی پررنگ در انقلاب‌های هنری ایفا کردند. با امکانِ ضبطِ صدا و سهولتِ بیشتر در سفر کردن، هنرمندانِ شرق و غرب به تدریج در صددِ درکِ زبانِ هنریِ هم برآمدند و آثارِ پرشماری متأثر از فرهنگ هنریِ یکدیگر ساختند. هنرمندانِ ایرانی هم متعاقباً به جای پس زدنِ موسیقیِ غرب و یا توجیهِ رویکرد مدالِ موسیقیمان با سیستمِ تنال، آثاری با بهره‌گیری از هر دو فرهنگ خلق کردند. «ایوار» نیز اثری در همین راستاست؛ موسیقی‌ای که به جایِ جُبّه، کت و شلوار پوشیده، اما فارسی حرف می‌زند.

در این آلبومِ تکنوازی پیانو که خودِ آهنگساز، نوازندگیِ آن را هم به عهده گرفته ‌است، ملودی‌ها همزمان رنگ و بویی از موسیقیِ کلاسیکِ ایرانی و غربی دارند. دستِ راستِ پیانو گاهی به دشتی، همایون و چهارگاه سرک می‌کشد و گاهی نیز به آثارِ ویوالدی و رودریگز. جملات سر و شکل خوبی دارند. ملودی‌ها به موتیف‌هایی تقسیم می‌شوند که آگاهانه بسط و گسترش یافته‌اند. ضربانِ کند و موتیف‌های ملودیکِ تکرار شونده (با تزئیناتی که اضافه یا کم می‌شوند)، نوانس ضعیف و سکانس‌هایِ پایین‌رونده‌شان تداعی‌گر آثار اریک ساتی هستند. گامِ بالفعلِ ملودیِ‌ اصلی در هر قطعه نیز گستردگیِ چندانی نمی‌یابد.

شیرکوهی تا امروز به شیوه‌های گوناگون آهنگ‌سازی کرده است و به سببِ تحصیلاتِ آکادمیکِ موسیقی و سابقه و کارنامه‌ی هنری‌اش، پیشاپیش انتظارِ مخاطب از او بالاست. بافتِ مونوفون حاکم بر مجموعه، شخصیتی مینیمال به آن بخشیده است. اتفاقی که بیش و پیش از هر چیز یادآور ساخته‌هایی از آروو پرت است. با توجه به انتظارِ بر‌انگیخته شده، استفاده‌ از مواد و مصالح موسیقایی در شکلی کمینه‌گرایانه‌، آن هم در روزگاری که ذائقه‌ی عامه «بیشتر» را به «بهتر» تعبیر می‌کند، به شجاعتی مضاعف نیاز دارد؛ شجاعتی که رد پای آن در «ایوار» به روشنی هویداست.

برای خرید و دانلود آلبوم ایوار به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

03 شهریور 1398
ivar

خلوت‌تر از همیشه

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

مرتضی شیرکوهی آهنگسازی است که رد نخستین  آثار منتشرشده‌اش را دست‌کم تا اوایل دهه‌ی ۸۰ می‌توان دنبال کرد (قطعه‌ی «...» در مجله‌ی شنیداری گوش ۲). ویژگی‌ِ کار این آهنگساز از یک سو دلبستگی‌اش به ساز خودش، پیانو، است و از سوی دیگر وابستگی‌ روشن و انکارنشدنی‌اش به استفاده از موسیقی ایرانی در ترکیب با فنون آهنگسازیِ موسیقیِ کلاسیکِ غربی که اندوخته‌ی او است.

در هر دو آلبوم مستقل گذشته‌اش، آکادمیک و آرتیمان، و همچنین اجرای زنده‌ی آثارش در سال‌های اخیر ‌(مخصوصاً به‌دست نوازندگان غیر ایرانی) -که اغلب به عنوان نتیجه‌ی جانبی فعالیت‌های فرهنگی او رخ می‌دهد- این ویژگی‌ها را می‌توان با کمی دقت یا گاه از فرط روشنی حتا بدون آن یافت. اکنون با ایوار سومین آلبوم مستقل آهنگساز، یادنامه‌ای برای عزیزانش، به نظر می‌رسد این ویژگی‌ها تثبیت شده باشد. کافی است آن دشتی واضح ابتدای غبار تابستان یا دگره‌اش در مخمل شالیزار را بشنویم تا بدانیم او نه تنها ویژگی‌هایش را حفظ کرده بلکه آنها را شدت و حدت بیشتری نیز بخشیده است.

علاوه بر این ویژگی‌ها در سازماندهی به محتوا هم مرتضی شیرکوهی به کُندی، چگالی پایین و مخصوصاً به استفاده از فضای خالی علاقه‌ی خاصی دارد، حتا باوجود خطری که با رفتن به سمت ساده‌سازی (به معنای ابتدایی و پیش پا افتاده) ممکن است گریبان‌گیر آهنگش شود. این روش نگاه به حرکت موسیقی که حتا ریشه‌هایش را می‌توان در بعضی پرلودها و فوگ‌های او یا از آن‌ها هم مشخص‌تر در گراوِ کُن روباتو (از سونات برای سه موومان او) و سراسر آلبوم آرتیمان نیز دید، در قطعات کوتاه آلبوم تازه، ایوار، نیز نه‌ تنها دیده می‌شود بلکه در این آلبوم او دلبستگی به این فضاهای خالی و از طرف دیگر تُنُک‌شدن بافت (اغلب تا حد تک‌صدایی‌شدن و تکیه‌ بر طنین صدای تک‌نغمه‌ها به عنوان تنها عنصر موسیقایی باقی‌مانده) را به مرحله‌ای کاملاً متفاوت از پیش رسانده است. این امر را گرچه می‌توان به بستر سوگوارانه‌ای نسبت داد که آلبوم بر آن شکل گرفته است اما واقعیت آن است که با نگاه به روند تغییرات آهنگساز این اتفاق می‌توانست بدون آن بسترها هم رخ بدهد و درنتیجه او را در خطر تکرار بیندازد.

برای خرید و دانلود آلبوم ایوار به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 3 ( 4 رای)
02 شهریور 1398
Black Watermark7

مساله‌ی اصلی

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

«داستان چندگانه»ی آفرینشِ سوی دیگر، «پرتره‌ی یک زن»، «مفهوم مجرد زنانگی»، «ستایش زنانگی» و «تصویر شهری خیالی» یا «متروکه» به کنار، این آلبوم هم مانند بخش بزرگی از کارهای اخیر هوشیار خیام مساله‌ای مهم‌تر را تعقیب می‌کند؛ همان که «آونگی بین شرق و غرب»۱می‌خواند. مساله‌ی اصلی تعیین موقعیت او به عنوان یک انسان است و نسبتش با همه‌ی سنت‌های موسیقایی که به درجات از آنها چیزی به گوشش رسیده یا آموخته است (مخصوصا موسیقی کلاسیک غربی در گسترده‌ترین مفهوم). موقعیت او (و شاید همه‌ی ما) به عنوان انسان در عصر تعاملات فرهنگی گسترده، تعیین تکلیف با دو یا چندزبانگی را ایجاب می‌کند.

هوشیار خیام که پیش‌تر هم راه‌هایی را در این راستا آزموده بود (اغلب در ترکیب با موسیقی ایرانی یا اخیرا اجرای مجدد آثار رپرتوار کلاسیک) حال در سوی دیگر، منظومه‌اش را گسترده‌تر کرده و پازلی بزرگ از تکه تکه‌های فرهنگ‌های موسیقایی یا تصور خودش از آنها را در سطح کارش پخش کرده، مانند یک تابلو با عناصر نقل شده از جاهای مختلف، پر از رنگ و شکل‌های متفاوت و حتا در نگاه اول ناساز.

چنین جستجوی مثالی‌ای‌ که کار هر هنرمند امروزی‌ می‌تواند باشد به چند چیز نیاز دارد. نخست تعادل، افراط نکردن و معتاد نشدن به رفتار عتیقه‌فروشان و سمساران که در این راه بسیار مهم است وگرنه آثار به سرعت می‌تواند تبدیل به انبانی از خرده‌ ریزهای پراکنده‌ی گرد هم آمده فقط به صرف آشنایی آهنگساز شود. دوم  یافتن منطق درونی هر تکه‌ی برداشته‌شده و پیدا کردن راهی برای همنشینی‌اش با دیگر تکه‌ها (لزوما نه از طریق شباهت بلکه حتا از راه تضاد). در فقدان چنین رهیافتی، اثر علاوه بر انباشته شدن از باسمه‌های جهانگردانه بسیار تکه پاره هم خواهد شد. و سرانجام سوم، دریافتن این که کدام عناصر و تکه‌ها را می‌توان از خود در کنار اینها چید و چه موقعیتی به آنها داد. بدون توجه به این موضوع سوم هم اثر دیگر پاسخ آن مساله‌ی مهم‌تر بند نخست نخواهد بود. هوشیار خیام حتا تنها به اعتبار سوی دیگر، در راه برطرف کردن همین نیازهای سه‌گانه گام برمی‌دارد.


۱- همگی نقل‌شده از متن شرح خود آهنگساز در دفترچه‌ی‌ آلبوم.

برای خرید و دانلود آلبوم سوی دیگر به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 2.2 ( 3 رای)
12 مرداد 1398
musighiye 4

دیروز تا امروز

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

هر یک از آلبوم‌های مجموعه‌ی «موسیقی نو در ایران» که منتشر می‌شود گذشته از خود قطعات موجودش دست‌کم یک مساله‌ی عام‌تر را هم بارز می‌سازد و مجالی برای اندیشیدن به آن فراهم می‌کند (مثلا خود تعریف موسیقی نو از دید گردآورندگان این مجموعه که می‌تواند از یک سو از خلال انتخاب‌ها به نمایش درآید و از سوی دیگر از محتوای بیانیه‌مانند دفترچه و صد البته از قرار دادن این دو در برابر یکدیگر). سومین آلبوم از این مجموعه را حتا اگر تنها به اجمال بشنویم ابتدا شور علیرضا مشایخی به چشم می‌آید و موقعیت تاریخی و خاصش (به احتمال قوی اولین قطعه‌ی موسیقی الکترونیک که یک آهنگساز ایرانی ساخته است) که پیش از این هم در چند مجموعه‌ی دیگر منتشر شده است. اما این قطعه به خودی خود چیزی بیش از همان اهمیت تاریخی و ارزش آهنگسازانه‌اش نمی‌گوید. مساله‌ی آلبوم آنگاه هویدا می‌شود که وضعیت این قطعه را نسبت به قطعه‌ی دیگری در همین مجموعه بنگریم و از این رهگذر پرسشی طرح کنیم. آن قطعه‌ی دیگر کدام است؟ افسانه‌ی شهر آیینه‌های علی رادمان. و آن پرسش؟ رویارویی «موسیقی نو» از گذر نیم قرن و سه نسل آهنگسازی با مواد و مصالح برآمده از موسیقی ایرانی چگونه است؟

در نخستین قطعه مصالحی از شور دستمایه‌ی کار است و در دیگری به شکل شفاف‌تر مصالحی از نوا. بااین‌حال می‌توان در کنار هم قرارشان داد و آشکارا دید که در اولی تهور و تخیل جاندارتری موج می‌زند و در دومی نزدیکی به شکل‌های نیمه‌کلاسیک نوای امروزی. وضعیت دومین قطعه اگر بیشتر به هسته‌ی شکل‌یافته از مصالح موسیقی ایرانی‌اش بپردازیم (از لحاظ زمانی میانه‌ی قطعه) ضمن آن که یادآوری می‌کند رویکرد اصلی برخورد موسیقی نو همچنان پس از این همه سال قرار دادن عناصر آشنا دربرابر عناصر غریبه است نکته‌ی دیگری را هم فاش می‌سازد؛ تند و تیزی این تقابل که به نرمی‌ای همخوان با زمانه گرویده و از نویز خالص در برابر ملودی به تک‌نغمه‌ها و فضایی برگرفته از ارکان مُد و ملودی رسیده است. اولی را با هیچ کاری در زمان خودش نمی‌شد مشابه یافت اما دومی دست‌کم لحظاتی به تجربیات امروزی در موسیقی ایرانی نزدیک می‌شود.

برای خرید و دانلود آلبوم موسیقی نو در ایران شماره ی (۳) به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 1.8 ( 4 رای)
08 مرداد 1398
Mohakat 1

از گورَه تا محاکات

نویسنده: آروین صداقت‌کیش

مهیار همتی را از آلبوم پیشین‌اش، گورَه، می‌شناسیم که در آن دغدغه‌ی اجرای آثار آهنگسازان معاصر ایرانی (از جمله خودش) برای گیتار داشت. محاکات، آلبوم تازه، همتی آهنگساز را بیشتر معرفی می‌کند که دیگر تنها در آینه‌ی ساز خود نمی‌اندیشد. در این آلبوم اگر از افتادن در دام معنای زیباشناختی عنوان و جستجو در پی ارتباطش با موسیقی و همچنین مقابله‌ی شرح مبهم‌کننده‌ی بهزاد برکت با محتوا اجتناب کنیم، خطوط اصلی خود را نشان خواهد داد: تقلای لکنت‌زده‌ی تکرارها و طیف بزرگی از آنها که آهنگساز با شرایط گوناگون به کار گرفته است.

همتی در اغلب قطعات این مجموعه از ترکیب تکرار و کندی جریان موسیقی جهانی بسیار ایستا آفریده است. تکرارها در قطعات او حتا جایی مثل و خاطره‌ات تا ابد در تکرار ادوار داوری خواهد شد کارکردی همچون بازگشت فرمی ندارد. این همه جا عمومیت دارد شاید جز در سونات برای گیتار که تکرار در نقش نوعی یادآوری فرمی تثبیت می‌شود، مخصوصاً هنگامی که تمی مرتبط با موومان دوم (با تغییر دیرش‌ها) در اوایل موومان سوم شنیده می‌شود و در ادامه با راه بردن به مصالح موومان اول عملاً ساختار یک چرخه‌‌ی بسته را تکمیل می‌کند.

اما آن تکراری که یاد شد از جنس دیگری است، ایستاده در میانه‌ی راه تکرار بی‌پایان مینیمالیستی (که تکرار را به خاطر بهره‌گیری از ویژگی‌های دستگاه شناختی بشر به کار می‌گیرد) و جریان کند قطعات که از طریق ایستایی تکرار یک پنجره‌ی ثابت را القا می‌کند. ترکیب این شکل‌های مختلفِ تکرار با تکنیک‌های دیگر گسترش، مثل تنیدگی با آکوردهای رنگی، نقطه‌گذاری و بسط تدریجی (مشابه تکنیک نقاشی پوانتیلیستی) و ... و بهره‌گیری آهنگساز از تخته‌رنگ گسترده‌ای که از درآمیزی یک تک رنگ با رنگ‌های دیگر پدید می‌آید تمام قطعات (حتا تا حدی کم‌تر سونات) را به هم پیوند می‌دهد و مجموعه‌ای منسجم از لحاظ تفکر آهنگسازی پیش رو می‌گذارد.

اکنون، با شنیدن این مجموعه قطعات با سازبندی‌های متفاوت مشخص است که آهنگساز هم بیان خود را یافته است (گرچه هنوز نه به نهایت مستقل) و هم ثابت کرده که قادر است برای انواع آنسامبل‌های زهی با مهارت کافی بنویسد و ایده‌ی موسیقایی خویش را محقق کند.

برای خرید و دانلود آلبوم محاکات به وب‌سایت بیپ‌تونز مراجعه کنید.

آراء منتقدان: 1.9 ( 5 رای)
01 مرداد 1398
بالا